11. nóvember 1918

Į sunnudag eru hundraš įr lišin frį žvķ aš fulltrśar Žżskalands, Frakklands og Bretlands undirritušu samning um vopnahlé ķ Compičgne-skógi ķ Noršur-Frakklandi. Noršurįlfuófrišnum mikla, sem stašiš hafši frį hausti 1914, var lokiš eftir óskaplegar mannfórnir. Įšur en strķšiš skall į, hafši veriš frišur ķ įlfunni ķ heila öld. Menn gįtu feršast įn vegabréfa um įlfuna žvera og endilanga nema til Rśssaveldis og Tyrkjaveldis. Rķkisvaldiš virtist žį vera lķtiš annaš en vingjarnlegur lögreglužjónn į nęsta götuhorni. Allt žetta breyttist ķ ófrišnum. Mannkyniš virtist heillum horfiš. „Mér blęddi inn,“ sagši ungur, ķslenskur rithöfundur, sem getiš hafši sér orš ķ Danmörku, Gunnar Gunnarsson.

Segja mį, aš til séu tvęr hugmyndir um söguna. Hśn sé eins og drukkin könguló, sem flękist milli žrįša ķ neti sķnu, eša eins og jįrnbrautarlest, sem renni į teinum frį einum staš į annan. Fyrri hugmyndin viršist eiga vel viš um Noršurįlfuófrišinn mikla. Hann var stórslys, alls ekki óhjįkvęmilegur. Kveikjan aš honum var, aš 28. jśnķ 1914 myrtu serbneskir žjóšernissinnar rķkisarfa Austurrķkis og konu hans ķ Sarajevo, sennilega aš undirlagi serbnesku leynižjónustunnar. Banatilręšiš hefši ekki žurft aš takast. Margt hefši getaš komiš ķ veg fyrir žaš.

Vissulega žrįšu Frakkar hefnd eftir ósigur sinn fyrir Žjóšverjum 1871 og stukku į fyrsta tękifęriš. Ef til vill voru Rśssar lķka svo skuldbundnir Serbum, aš žeir uršu aš lišsinna žeim, žegar Austurrķki og bandamenn žess vildu hefna moršsins į rķkisarfanum. En hvers vegna ķ ósköpunum fór Stóra-Bretland ķ strķšiš? Žaš voru reginmistök. Ef einhver svarar žvķ til, aš Bretar hafi veriš skuldbundnir Belgķu (sem Žjóšverjar réšust į ķ sókn sinni til Frakklands), žį mį benda į, aš Bretar voru lķka skuldbundnir Póllandi 1939 og sögšu Rįšstjórnarrķkjunum žó ekki strķš į hendur, žegar Rauši herinn réšst inn ķ Pólland 17. september. Hefšu Bretar ekki fariš ķ strķšiš 1914, žį hefšu mišveldin, Austurrķki og bandamenn žess, ekki veriš lengi aš sigra Frakka og Rśssa. Strķšiš hefši oršiš stutt. Žess ķ staš var žaš ekki til lykta leitt, fyrr en Bandarķkjamenn geršu sömu mistök og Bretar į undan žeim og fóru ķ strķšiš. Afleišingarnar uršu alręši kommśnista og nasista ķ Rśsslandi og Žżskalandi. Voriš 1940 voru ašeins sex lżšręšisrķki eftir ķ Noršurįlfunni, Stóra-Bretland, Ķrland, Ķsland, Svķžjóš, Finnland og Sviss, og įttu undir högg aš sękja.

(Fróšleiksmoli ķ Morgunblašinu 10. nóvember 2018.)


Ķ köldu strķši

Įriš 2014 sendi Styrmir Gunnarsson, fyrrverandi ritstjóri Morgunblašsins, frį sér bókina Ķ köldu strķši, žar sem hann sagši frį barįttu sinni og Morgunblašsins ķ kalda strķšinu, sem hófst, žegar vestręn lżšręšisrķki įkvįšu aš veita kommśnistarķkjunum ķ Miš- og Austur-Evrópu višnįm. Ķslendingar gengu žį til lišs viš ašrar frjįlsar žjóšir, sem myndušu meš sér varnarbandalag, Atlantshafsbandalagiš. En hér starfaši lķka Sósķalistaflokkur, sem žįši verulegt fé frį Moskvu og baršist fyrir hagsmunum Kremlverja. Hélt hann śti dagblašinu Žjóšviljanum og įtti talsveršar hśseignir ķ Reykjavķk.

Styrmir hafši njósnara ķ Sósķalistaflokknum, sem gaf honum skżrslur. Ein skżrslan hefur ekki vakiš žį athygli sem skyldi (bls. 123). Hśn er frį janśar 1962. Segir žar frį fundi ķ einni sellu Sósķalistaflokksins, žar sem ónafngreindur nįmsmašur ķ Austur-Žżskalandi talaši, og geri ég rįš fyrir, aš hann hafi veriš Gušmundur Įgśstsson, sem seinna varš formašur Alžżšubandalagsfélags Reykjavķkur.

„Skżrši hann frį žvķ aš hann stundaši nįm viš skóla žar sem kennd vęri pólitķk og njósnir en hann mun hafa annaš nįm aš yfirvarpi. Rétt er aš geta žess aš įšur en [Gušmundur] byrjaši aš tala spurši hann deildarformann, hvort ekki vęri óhętt aš tala opinskįtt. Formašur hélt žaš nś vera. [Gušmundur] skżrši einnig frį žvķ, aš ķ fyrra hefši ekki veriš nęgilegt fé fyrir hendi til žess aš standa straum af kostnaši viš žį Ķslendinga sem dveldust ķ Austur-Žżskalandi į vegum flokksins hér og žess vegna hefšu veriš tekin inn į fjįrlög austuržżska rķkisins (žó ekki žannig, aš beinlķnis hafi komiš fram) 180 žśsund austuržżsk mörk til žess aš standa straum af śtgjöldum ķslenska kommśnistaflokksins ķ Austur-Žżskalandi.“ Enn segir ķ skżrslunni: „Žį sagši [Gušmundur], aš mešal kommśnista ķ Austur-Evrópu rķki mikil įnęgja meš Žjóšviljann, sem tališ vęri eitt besta blaš kommśnista į Vesturlöndum.“

Žaš er merkilegt, aš sósķalistarnir į sellufundinum viršast hafa lįtiš sér vel lķka uppljóstranir nįmsmannsins unga. Ekki er sķšur fróšlegt aš kommśnistar ķ Austur-Evrópu skyldu hafa tališ Žjóšviljann „besta blaš kommśnista į Vesturlöndum“.

(Fróšleiksmoli ķ Morgunblašinu 3. nóvember 2018.)


Forsetakjör ķ Brasilķu

Rķkisśtvarpiš sendi fréttamann til Rio de Janeiro vegna forsetakjörsins nś ķ dag. Žaš er undarlegt. Brasilķa er höfušborgin og Sćo Paulo stęrsta borgin. Rio de Janeiro er hins vegar aušvitaš skemmtilegasta borgin, eins og ég get trśtt um talaš, žvķ aš ég hef undanfarin įr bśiš ķ nokkra mįnuši į įri ķ Rio de Janeiro og tala portśgölsku. Ég hef žvķ haft betri skilyrši en margur annar til aš fylgjast meš stjórnmįlum ķ Brasilķu. Mér blöskrar, af hvķlķkri vanžekkingu talaš er um žau į Ķslandi, ekki sķst ķ Rķkisśtvarpinu. Eru lķkur į, aš Jair Bolsonaro sigri ķ forsetakjörinu ķ dag, en Fernando Haddad tapi. Ašalskżringin į žvķ er, aš Verkamannaflokkur Haddads hefur oršiš uppvķs aš ótrślegri spillingu. Forsetinn 2002–2010, Lula, situr ķ fangelsi fyrir aš hafa žegiš mśtur. Eftirmašur hans, Dilma Rousseff, var sett śr embętti fyrir aš hafa gefiš rangar upplżsingar um fjįrmįl flokks sķns. Haddad heimsękir reglulega Lula ķ fangelsiš og žiggur hjį honum rįš! Žessir menn kunna ekki aš skammast sķn. Varaforsetaefni hans er śr brasilķska kommśnistaflokknum. Ef Bolsonaro veršur forseti, žį er žaš ašallega vegna žess, aš menn eru aš kjósa į móti Verkamannaflokknum. En ašalrįšgjafi hans ķ efnahagsmįlum er mjög skynsamur mašur, Paulo Guedes. Hér segir frį žvķ, hvaša rįš ég gaf Brasilķumönnum ašspuršur ķ Sćo Paulo į fjölmennri stśdentarįšstefnu:

Hannes var spuršur, hvaša rįš hann gęti gefiš Brasilķumönnum. Hann svaraši žvķ til, aš svo virtist sem žrjįr nornir stęšu yfir höfušsvöršum žessarar sundurleitu, sušręnu stóržjóšar, ofbeldi, spilling og fįtękt. Brasilķumenn žyrftu aš reka žessar nornir į brott, einbeita sér aš koma į lögum og reglu, mešal annars meš žvķ aš herša refsingar fyrir ofbeldisglępi, og žį myndi tękifęrum fįtęks fólks til aš brjótast ķ bjargįlnir snarfjölga. Aškomumönnum yrši starsżnt į hina ójöfnu tekjudreifingu ķ landinu. Ef til vill hefši aušur sumra Brasilķumanna skapast ķ krafti sérréttinda og óešlilegrar ašstöšu ólķkt žvķ, sem geršist ķ frjįlsari hagkerfum, en reynslan sżndi, aš hinir fįtęku yršu ekki rķkari viš žaš, aš hinir rķku yršu fįtękari. Happadrżgst vęri aš mynda skilyrši til žess, aš hinir fįtęku gętu oršiš rķkari, en meš aukinni samkeppni, sérstaklega į fjįrmagnsmarkaši, myndu hinir rķku žurfa aš hafa sig alla viš aš halda auši sķnum. Eitt lögmįl hins frjįlsa markašar vęri, aš flóniš og fjįrmagniš yršu fljótt višskila. Skriffinnska stęši lķka brasilķskum smįfyrirtękjum fyrir žrifum.


Hvaš sagši ég į Stóru hundaeyju?

Spęnska nafniš į eyjaklasanum, sem Spįnn ręšur skammt undan strönd Blįlands hins mikla, er Canarias, en žaš merkir Hundaeyjar. Dagana 30. september til 5. október 2018 tók ég žįtt ķ rįšstefnu alžjóšlegs mįlfundafélags frjįlslyndra fręšimanna, Mont Pelerin-samtakanna, į Gran Canarias, Stóru hundaeyju. Ég tók tvisvar til mįls, fyrst į morgunveršarfundi um stjórnmįlavišhorf ķ Rómönsku Amerķku. Sś skošun er algeng žar syšra, aš velgengni Noršurlanda sé aš žakka jafnašarstefnu. Ég vķsaši žvķ į bug. Žessa velgengni mętti ašallega skżra meš traustu réttarrķki, frjįlsum alžjóšavišskiptum, rķku gagnkvęmu trausti og samheldni ķ krafti samleitni, rótgróinna siša og langrar, sameiginlegrar sögu.

Į mįlstofu um ašskilnašarhreyfingar og sjįlfstęši sagši ég, aš vissulega vęri til frjįlslynd žjóšernisstefna, sem mišaši aš žvķ aš fęra valdiš nęr fólki og reist vęri į sterkri žjóšernisvitund. Noršmenn hefšu sagt skiliš viš Svķa 1905, af žvķ aš žeir vęru Noršmenn, ekki Svķar. Ķslendingar hefšu ekki veriš og vildu ekki vera Danir meš fullri viršingu fyrir žeirri įgętu žjóš, og žess vegna hefšu žeir stofnaš fullvalda rķki 1918. Hins vegar žyrfti žjóšernisvitundin aš dómi frjįlshyggjumanna aš vera sjįlfsprottin frekar en valdbošin. Žjóšin skilgreindist umfram allt af vilja hóps til aš deila hlutskipti. Hśn vęri dagleg atkvęšagreišsla, eins og franski rithöfundurinn Ernest Renan hefši sagt. Ég vitnaši ķ žvķ sambandi lķka ķ žį athugasemd breska stjórnmįlahugsušarins Edmunds Burkes, aš land žyrfti aš vera elskulegt, til žess aš ķbśar žess gętu elskaš žaš.

Dęmi um ešlilega og ęskilega žjóšernisvitund eru Eystrasaltsžjóširnar žrjįr, Eistlendingar, Lettar og Lithįar. Žeir eru ekki og vilja ekki vera Rśssar. Noršurįlfan er full af žjóšarbrotum, sem hafa ekki unaš sér vel innan um stęrri heildir. Eins og fyrri daginn vęri lausn frjįlshyggjumanna aš fęra valdiš nęr fólkinu. Ķbśar Įlandseyja hefšu nś sjįlfstjórn og vęru hinir įnęgšustu innan Finnlands, žótt žeir tölušu sęnsku. Ķtalir hefšu sķšustu įratugi komiš svo langt til móts viš ķbśa Sušur-Tżrols, sem slitiš var af Austurrķki 1918, aš fįir hefšu žar lengur įhuga į ašskilnaši. Žessi fordęmi kynnu aš vera gagnleg Skotum og Katalónķumönnum, ef žeir vildu ekki ganga alla leiš eins og Noršmenn 1905, Ķslendingar 1918 og Slóvakar 1993.

(Fróšleiksmoli ķ Morgunblašinu 20. október 2018.)


Ein stór sósķalistahjörš

Dagana 30. september til 5. október 2018 sat ég žing Mont Pelerin samtakanna į Stóru hundaeyju (Gran Canarias) undan strönd Blįlands hins mikla, en eyjuna žekkja Ķslendingar af tķšum sušurferšum. Friedrich Hayek, Milton Friedman, George Stigler, Maurice Allais og fleiri frjįlshyggjumenn, ašallega hagfręšingar, stofnušu Mont Pelerin samtökin ķ Sviss voriš 1947, og heita žau eftir fyrsta fundarstašnum. Tilgangur žeirra er sį einn aš aušvelda frjįlslyndu fręšafólki aš hittast öšru hvoru og bera saman bękur sķnar.

Nś voru rifjuš upp fręg ummęli austurrķska hagfręšingsins Ludwigs von Mises, sem stóš upp į einni mįlstofunni į fyrsta žinginu og sagši: „Žiš eruš allir ein stór sósķalistahjörš!“ (You are all a bunch of socialists!) Gekk hann sķšan į dyr og skellti į eftir sér. Hafši Friedman gaman af aš segja žessa sögu, enda geršist žaš ekki oft, aš žeir Hayek vęru kallašir sósķalistar.

Tilefniš var, aš einn helsti forystumašur Chicago-hagfręšinganna svonefndu, Frank H. Knight, hafši lįtiš ķ ljós žį skošun į mįlstofunni, aš 100% erfšafjįrskattur gęti veriš réttlętanlegur. Rökin voru, aš allir ęttu aš byrja jafnir ķ lķfinu og keppa sķšan saman į frjįlsum markaši. Einn lęrisveinn Knights, félagi ķ Mont Pelerin samtökunum og góšur vinur minn, James M. Buchanan, sem fékk Nóbelsveršlaunin ķ hagfręši 1986, ašhylltist raunar sömu hugmynd.

Ég hygg, aš Mises hafi haft rétt fyrir sér ķ andstöšunni viš 100% erfšafjįrskatt, žótt aušvitaš hafi Mont Pelerin samtökin hvorki žį né nś veriš „ein stór sósķalistahjörš“. Einkaeignarrétturinn og fjölskyldan eru hornsteinar borgaralegs skipulags og stušla aš langtķmavišhorfum: Menn taka žį framtķšina meš ķ reikninginn. Žaš er jafnframt kostur, ekki galli, ef safnast saman aušur, sem runniš getur ķ įhęttufjįrfestingar, tilraunastarfsemi, nżsköpun. Eitt žśsund eignamenn gera aš minnsta kosti eitt žśsund tilraunir og eru žvķ lķklegri til nżsköpunar en fimm manna stjórn ķ opinberum sjóši, žótt kenndur sé viš nżsköpun. Og rķkiš hefur nógu marga tekjustofna, žótt ekki sé enn einum bętt viš.

(Fróšleiksmoli ķ Morgunblašinu 13. október 2018.)


Bankahruniš: Svartur svanur

Ķ dag eru tķu įr lišin frį bankahruninu. Ég hef komist aš žeirri nišurstöšu, aš žaš hafi veriš „svartur svanur“, eins og lķbanski rithöfundurinn Nassem Taleb kallar óvęntan, ófyrirsjįanlegan atburš, sem er engum aš kenna, heldur orsakast af žvķ, aš margt smįtt veršur skyndilega eitt stórt.

Žaš fór saman, aš sölu rķkisbankanna lauk ķ įrslok 2002 og aš žį fylltist allur heimurinn af ódżru lįnsfé vegna sparnašar ķ Kķna og lįgvaxtastefnu bandarķska sešlabankans. Jafnframt nutu ķslenskir bankar hins góša oršspors, sem ķslenska rķkiš hafši aflaš sér įrin 1991-2004, svo aš žeim bušust óvenjuhagstęš lįnskjör erlendis. Žrennt annaš lagšist į sömu sveif. Meš samningnum um Evrópska efnahagssvęšiš höfšu bankarnir fengiš ašgang aš innri markaši Evrópu; nżir stjórnendur žeirra höfšu aldrei kynnst mótvindi og geršu žvķ rįš fyrir góšu vešri framvegis; og eigendur bankanna įttu langflesta fjölmišla og bjuggu žvķ ekki viš ašhald. Afleišingin af öllu žessu varš ör vöxtur bankanna viš fagnašarlęti žjóšarinnar. Žeir uxu langt umfram žaš, sem hiš opinbera hafši tök į aš styšja ķ hugsanlegum mótvindi.

En śtžensla ķslensku bankanna olli gremju keppinauta žeirra ķ Evrópu og tortryggni evrópskra sešlabankastjóra, sem töldu hana ógna innstęšutryggingum og litu óhżru auga, aš ķslensku bankarnir nżttu sér ķ śtbśum į evrusvęšinu lausafjįrfyrirgreišslu Sešlabanka Evrópu eins og ašrir evrópskir bankar utan evrusvęšisins (til dęmis breskir) geršu. Įkvešiš var ķ fjįrmįlakreppunni aš veita Ķslandi enga ašstoš. Viš žetta bęttist stjórnmįlažróunin ķ Bretlandi. Žar óttašist Verkamannaflokkurinn uppgang skoskra žjóšernissinna, sem fjölyrtu um „velsęldarboga“ frį Ķrlandi um Ķsland til Noregs og sjįlfstętt Skotland framtķšarinnar fęri undir. Stjórn Verkamannaflokksins įkvaš ķ fjįrmįlakreppunni aš loka tveimur breskum bönkum ķ eigu Ķslendinga, į mešan hśn jós fé ķ alla ašra banka landsins. Žetta leiddi til falls Kaupžings. Stjórnin bętti sķšan grįu ofan į svart meš žvķ aš beita hryšjuverkalögum aš žarflausu gegn Ķslendingum og siga į žį Alžjóšagjaldeyrissjóšnum. Velsęldarboginn breyttist ķ gjaldžrotaboga, eins og Alistair Darling oršaši žaš sķšar.

Bandarķkjastjórn sat ašgeršalaus hjį, enda var Ķsland nś ekki lengur hernašarlega mikilvęgt ķ hennar augum. Ķslands óhamingju varš allt aš vopni.

(Fróšleiksmoli ķ Morgunblašinu 6. október 2018.)


Falsfrétt frį Össuri Skarphéšinssyni

Nś er mikiš talaš um falsfréttir. Eitt dęmi um slķkar fréttir er ķ nżlegri Facebook-fęrslu Össurar Skarphéšinssonar. Hann skrifar:

Brynjar Nķelsson segir aš tķu įra afmęli hrunsins sé notaš ķ pólitķskum tilgangi. Ķ fręgri skżrslu Hannesar Gissurarsonar um hruniš er ein af nišurstöšunum žessi: “Įbyrgšina ętti žvķ ekki aš finna hjį Oddssyni heldur gömlum andstęšingum hans ķ pólitķk…” - Taka žessi orš ekki af tvķmęli um aš Brynjar Nķelsson hefur rétt fyrir sér aš žessu sinni?

Össur slķtur orš mķn śr samhengi og rangfęrir. Žau hljóša svo ķ skżrslunni (SIC er Rannsóknarnefnd Alžingis):

While the SIC in its Report confirms many of the unequivocal warnings that the CBI governors uttered in confidential meetings with government ministers in the year preceding the bank collapse, in its general discussion it faults one of them, David Oddsson, for being a former politician so that old political opponents tended to dismiss his advice. The SIC complains of “a certain degree of distrust and cooperation problems” between Oddsson and leading Social Democrats. But whether or not Oddsson distrusted the Social Democrats as much as they may have distrusted him seems of little relevance because the issue was that he was warning them and that they were ignoring his warnings. It was not that they were proposing something which he was dismissing for his own personal reasons. The fault therefore should have been found not with Oddsson, but with his old political opponents who apparently could not set aside old grievances in the face of an approaching danger for the Icelandic nation of which he was warning them.

Ég bęti sķšan viš:

In the second place, this criticism by the SIC also may be regarded as a formal error: There were three CBI governors, in addition to Oddsson Eirikur Gudnason and Ingimundur Fridriksson. If Gudnason and Fridriksson, both of them economists with long experience in central banking and not with any known political affiliation, had disagreed with Oddsson, then he would not have been able to speak on behalf of the CBI. But the two other CBI governors had become convinced, with Oddsson, of the imminent danger. If old foes of Oddsson did not want to listen to him because of his past political career, then they should at least have taken his two colleagues seriously.


Hollenska minnisblašiš

Žrišjudaginn 25. september 2018 fór skżrsla mķn um erlenda įhrifažętti bankahrunsins į netiš frį fjįrmįlarįšuneytinu. Žar eru tveir kaflar um Icesave-deilu Breta viš Ķslendinga. Fimmtudaginn 27. september skrifaši ašalsamningamašur Ķslands ķ fyrstu lotu mįlsins, Svavar Gestsson, į facebooksķšu sķna: „Svokölluš skżrsla HHG um hruniš er komin śt. Hśn er eiginlega Reykjavķkurbréf; žau eru ekkert skįrri į ensku. Aušvitaš er sleppt óžęgilegum stašreyndum eins og hollenska minnisblašinu.“

Žótt Svavar hefši žį haft tvo daga til aš lesa skżrsluna hefur fariš fram hjį honum aš į 154. bls. hennar segir nešanmįls: „In the chaos during the bank collapse, a memo of mutual understanding had been signed by Icelandic officials after talks with their Dutch counterparts, accepting some of the Dutch claims, but it had no legal validity and the Icelandic government made it clear afterwards that it was not bound by it in any way.“

Ég sleppti žvķ ekki „óžęgilegum stašreyndum“ eins og minnisblašinu, sem var aš vķsu ekki hollenskt, heldur į ensku og undirritaš af hollenskum og ķslenskum embęttismönnum 11. október 2008. Eins og ég benti į hafši žetta minnisblaš ekkert lagalegt gildi frekar en fjöldi minnisblaša, sem undirrituš hafa veriš um til dęmis fyrirhuguš įlver og Ķslendingar muna eftir. Geir H. Haarde hringdi ķ hollenska forsętisrįšherrann til aš tilkynna honum aš Ķslendingar myndu ekki fara eftir žessu minnisblaši embęttismannanna.

Tvennt er hins vegar athyglisvert. Svavar kallar minnisblašiš „óžęgilega stašreynd“. Óžęgilega ķ huga hverra? Ašeins žeirra sem töldu žaš hafa eitthvert gildi, sem žaš hafši ekki aš mati neinna nema ef til vill samningamanna Hollendinga ķ Icesave-deilunni. Er Svavar ķ liši žeirra? Ķ öšru lagi er Svavar bersżnilega ónįkvęmur ķ vinnubrögšum. Hann fullyršir aš ég sleppi stašreyndum sem ég ręši um ķ skżrslu minni. Lķklega hefur hann ekki nennt aš hanga yfir skżrslu minni frekar en yfir Icesave-samningnum foršum, og er įrangurinn eftir žvķ.

(Fróšleiksmoli ķ Morgunblašinu 29. september 2018.)

Screen Shot 2018-09-30 at 14.57.08


Óvönduš vinnubrögš Marinós G. Njįlssonar

Marinó G. Njįlsson hefur birt athugasemdir viš skżrslu mķna um erlenda įhrifažętti bankahrunsins, žótt hann višurkenni, aš hann hafi ekki lesiš hana, ašeins ķslenskan śtdrįtt śr henni. Furša ég mig į žvķ, hvaš mönnum gengur til, sem taka til mįls opinberlega og hinir hróšugustu įn žess aš hafa kynnt sér umręšuefniš. Hér mun ég leišrétta Marķnó liš fyrir liš. Įhugasamir lesendur geta boriš stašhęfingar Marinós og svör mķn saman og flett upp ķ skżrslu minni:

  1. Marinó bendir į, aš beiting hryšjuverkalaganna sé ekki įhrifažįttur ķ falli Glitnis og Landsbanks, žvķ aš žeir bankar hafi veriš fallnir, įšur en žau voru sett aš morgni 8. október. Žaš er alveg rétt, enda segi ég žaš hvergi, sem hann leggur mér ķ munn. Af hverju gerir hann mér upp skošanir? Hér hefši Marino betur lesiš skżrslu mķna.
  1. Marinó segir: „Bretar sökušu Kaupžing ekki um ólöglega flutninga fjįrmagns frį Bretlandi til Ķslands, heldur flutninga sem voru į skjön viš fyrirheit.“ Žetta er rangt hjį Marinó. Žeir Alistair Darling og Gordon Brown sökušu bįšir Kaupžing um ólöglega flutninga fjįrmagns til Ķslands. Margar tilvķsanir eru ķ skżrslu minni og raunar lķka ķ skżrslu Rannsóknarnefndar Alžingis. Darling segist til dęmis sjįlfur hafa sagt Geir H. Haarde žetta ķ sķmtali žeirra 3. október 2008. „I told the Icelandic prime minister that it appeared that large sums of money had been taken out of the UK from the Kaupthing branches, which was a serious breach of FSA regulations. The FSA had to find out by the end of the afternoon whether or not that breach had taken place. If it had, they would close the bank.“ (Sjį 77. bls. ķ skżrslu minni.) Brown sagši Geir ķ sķmtali žeirra 5. október, aš svo virtist sem ólöglegir fjįrmagnsflutningar frį KSF til Kaupžings nęmu ekki 600 milljónum punda, heldur 1,6 milljónum punda. (Sjį 80. bls. ķ skżrslu minni.) Į blašamannafundi 12. nóvember sagši Brown: „There was an issue about money that had been taken out of London and returned to Iceland and we wanted back in London.“ (Sjį 92. bls. ķ skżrslu minni.) Ķ skżrslu minni er vitnaš ķ skżrslu RNA um allt žetta, en jafnframt ręddi ég margoft um žetta viš žį Geir H. Haarde og Įrna M. Mathiesen, sem tóku viš sķmtölunum frį breskum rįšamönnum. Hér hefši Marinó betur lesiš skżrslu mķna.
  1. Žarfnast ekki leišréttingar.
  1. Marinó heldur žvķ fram, aš bankarnir hafi veriš löngu fallnir, svo aš neitun Danske Bank į fyrirgreišslu ķ sambandi viš sölu į norska Glitni hafi ekki skipt neinu mįli. Hann mį hafa žessa skošun, og ešli mįlsins samkvęmt er erfitt aš sanna hana eša hrekja. En hann fullyršir allt of mikiš, žegar hann talar um „svikamyllu“ ķ kringum Kaupžing ķ Bretlandi. Bankinn sętti rękilegri rannsókn įrum saman ķ Bretlandi, en ekkert misjafnt fannst um KSF, dótturfélag Kaupžings. Ég vitna einmitt ķ skżrslu minni ķ ummęli breskra blašamanna, eftir aš stjórnvöld uršu aš gefast upp į rannsókn sinni, og töldu žeir žetta mikla sneypuför. Hér hefši Marinó betur lesiš skżrslu mķna.
  1. Marinó heldur žvķ fram, aš sś stašreynd, aš KSF var gjaldfęr og traustur banki, žótt Bretar hafi lokaš honum, skipti engu mįli um bankahruniš. En lokun KSF felldi einmitt Kaupžing! Hér hefši Marinó betur lesiš skżrslu mķna.
  1. Žarfnast ekki leišréttingar. Marinó er ekki fyrsti mašurinn, sem vill, aš ég skrifi um eitthvaš annaš en ég hef įhuga į aš skrifa um.
  1. Ég er śt af fyrir sig sammįla Marinó um, aš vogunarsjóšir réšu ekki śrslitum. En Marinó viršist ekki vera kunnugt um skżrslu, sem Deloitte gerši aš ósk slitastjórnar Landsbankans, en hśn sżndi, aš Icesave-féš var aš langmestu leyti notaš ķ Bretlandi, fyrst ķ fjįrfestingar og sķšan ķ endurfjįrmögnun žessara fjįrfestinga. Žaš var ekki notaš ķ nż lįn til eigenda stęrsta hlutarins ķ bankanum. Hér hefši Marinó betur lesiš skżrslu mķna.
  1. Marinó viršist gleyma žvķ, aš hagur UBS, stęrsta banka Sviss, var svo bįgborinn, aš honum varš aš bjarga tvisvar, einu sinni fyrir fjįrmįlakreppuna og ķ henni sjįlfri. Spurningin er, hvers vegna Sviss fékk ašstoš, en ekki Ķsland. Bandarķkjamenn munaši ekki um veita Ķslandi ašstoš, sem um munaši. Hér hefši Marinó betur lesiš skżrslu mķna.
  1. Žarfnast ekki leišréttingar.
  1. Marinó hefur rangt fyrir sér, aš Rśssalįniš hefši ekki skipt mįli um bankahruniš. Tilbošiš um žaš kom, įšur en Kaupžing féll. Hugsanlega hefši Kaupžing bjargast, hefši lįniš veriš veitt. Įhlaupiš į žaš hefši stöšvast og stjórnvöld sefast. Hér hefši Marinó betur lesiš skżrslu mķna og kynnt sér tķmalķnu atburša.
  1. Hér hefur Marinó rangt fyrir sér. Aušvitaš hafši žaš įhrif į stęrš gjaldžrota bankanna, umfang bankahrunsins, aš eignir voru sums stašar hirtar į smįnarverši. Ég hefši raunar einmitt veriš bešinn sérstaklega aš kanna žetta mįl.
  1. Hér hefur Marinó rangt fyrir sér. Brunaśtsölur voru engin söguleg naušsyn, enda fóru žęr ekki fram ķ Svķžjóš og Bretlandi, svo aš dęmi séu tekin. Brunaśtsölurnar fóru fram ķ Noregi, Finnlandi og Danmörku, af žvķ aš stjórnvöld žar knśšu žęr fram, eins og fram kemur ķ skżrslu minni. Hér hefši Marinó betur lesiš hana.
  1. Ég treysti mér ekki til aš hafa eindregna skošun į žvķ, hvort ķslenska bankakerfiš hafi įtt fyrir skuldum, hefši žaš fengiš lausafjįrfyrirgreišslu, eins og fram kemur ķ skżrslu minni. Ég er hins vegar sammįla fjįrmįlafręšingunum Įsgeiri Jónssyni og Hersi Sigurgeirssyni ķ žeirra vönduš bók um žaš, aš eignasöfn ķslensku bankanna voru lķklega hvorki verri né betri en eignasöfn erlendra banka almennt séš.
  1. Žarfnast ekki leišréttingar.
  1. Žarfnast ekki leišréttingar.
  1. Žarfnast ekki leišréttingar.
  1. Marinó hefur rangt fyrir sér. Gögn er aš finna ķ skżrslu Rannsóknarnefndar Alžingis um tillögur sešlabankastjóranna, og vitna ég ķ žau ķ skżrslu minni į 183. bls. Žau eru ķ 6. bindi, 19. kafla: um flutning Kaupžings, bls. 122 og 124, um fęrslu Icesave-reikninga śr śtbśi ķ dótturfélag, bls. 124; um sölu norska Glitnis, bls. 256–7. Eins og oft hefur komiš fram, varaši Davķš Oddsson lķka opinberlega viš śtženslu bankanna ķ ręšu sinni į morgunveršarfundi Višskiptarįšs 6. nóvember 2007. Ķ skżrslu minni er einnig sagt frį fjölda funda, žar sem sešlabankastjórarnir vörušu viš, allt frį nóvember 2005. Hér hefši Marinó betur lesiš skżrslu mķna.
  1. Marinó hefur rangt fyrir sér. UBS, RBS og Danske Bank hefšu allir falliš, hefšu žeir ekki fengiš lausafjįrfyrirgreišslu frį sešlabönkum landa sinna, og žeir sešlabankar hefšu ekki getaš veitt žessa lausafjįrfyrirgreišslu, hefšu žeir ekki getaš gert gjaldeyrisskiptasamninga viš bandarķska sešlabankann. Žetta eru alkunnar stašreyndir. Ég vitna ķ skżrslu minni ķ ótal gögn um žetta, en bendi Marinó um Danske Bank mešal annars į bókina Andre folks penge: Historien om den danske finanskrise eftir Niels Sandųe og Thomas Svaneborg. Žaš er hins vegar rétt, aš Ķsland hefši žurft hlutfallslega miklu meiri lausafjįrfyrirgreišslu en flest önnur rķki (ef til vill aš Skotlandi undanteknu, ef horft er į žaš sem rķki).
  1. Marinó er hér aš andmęla nišurstöšu žeirra Įsgeirs Jónssonar og Hersis Sigurgeirssonar, sem ég vitna ķ. Hann vissi žetta aušvitaš ekki, af žvķ aš hann hafši ekki lesiš skżrslu mķna. Hefši hann betur gert žaš.
  1. Žarfnast ekki leišréttingar.

Svavari Gestssyni veršur į ķ skrifum um skżrslu mķna

Svavar Gestsson skrifar į Facebook sķšu sķna: „Svokölluš skżrsla HHG um hruniš er komin śt. Hśn er eiginlega Reykjavķkurbréf; žau eru ekkert skįrri į ensku. Aušvitaš er sleppt óžęgilegum stašreyndum eins og hollenska minnisblašinu.“ Nokkrir einstaklingar merkja viš, aš žeim lķki žessi fęrsla, žar į mešal Möršur Įrnason, Vésteinn Ólason og Karl Steinar Gušnason.

Į bls. 154 ķ skżrslu minni segir: „In the chaos during the bank collapse, a memo of mutual understanding had been signed by Icelandic officials after talks with their Dutch counterparts, accepting some of the Dutch claims, but it had no legal validity and the Icelandic government made it clear afterwards that it was not bound by it in any way.“

Af hverju rjśka menn til og gefa sér ekki einu sinni tķma til aš fara meš leitaroršin „Dutch“ eša „memo“ um skjališ? Lęršu žeir Möršur og Vésteinn žessa textarżni ķ ķslensku ķ Hįskólanum?

 


Nęsta sķša »

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband